Ngôn ngữ học - ngành học "lạ", nơi học "quen"

Ngôn ngữ học là một ngành học “tưởng quen mà lạ” đối với không ít phụ huynh, học sinh. Nhằm giải đáp những thắc mắc xoay quanh ngành học này, bài viết sẽ đem đến người đọc những thông tin tổng quát, hữu ích nhất về ngành Ngôn ngữ học và Khoa Ngôn ngữ học thuộc Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

Hình 1. Website Khoa Ngôn ngữ học Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

(Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) – Nơi cung cấp những thông tin mới nhất của Khoa

1. “Ngôn ngữ học” học ngôn ngữ gì?

Ngôn ngữ Anh là ngành học cung cấp những kiến thức và kỹ năng sử dụng tiếng Anh, tương tự Ngôn ngữ Pháp là ngành học về tiếng Pháp, Ngôn ngữ Trung là ngành học về tiếng Trung, vậy học ngành Ngôn ngữ học sẽ được học ngôn ngữ gì? Đây là một câu hỏi được đặt ra nhiều nhất khi nhắc đến ngành Ngôn ngữ học. Nói một cách dễ hiểu, Ngôn ngữ học là một ngành học “lạ” và đặc biệt thú vị vì có chương trình đào tạo tập trung vào những môn học có tính chất khoa học cơ bản, đào tạo những kiến thức về Ngôn ngữ học Đại cương cũng như các phân môn về Ngôn ngữ học như Ngữ âm học, Từ vựng học, Ngữ pháp học, Phong cách học,…

Hình 2. Ngôn ngữ Anh học về tiếng Anh, Ngôn ngữ Pháp học về tiếng Pháp, Ngôn ngữ Trung học về tiếng Trung, vậy học Ngôn ngữ học thì học ngôn ngữ gì?

Không những thế, ngành học này còn mang tính liên ngành vì còn có những môn học chuyên ngành liên quan đến mối quan hệ giữa ngôn ngữ với các vấn đề của đời sống văn hoá - xã hội của con người như: Ngôn ngữ học văn hoá, Ngôn ngữ học xã hội, Ngôn ngữ học tâm lý,… Cụ thể hơn, đây sẽ là những kiến thức nền tảng giúp sinh viên giải quyết được các vấn đề ngôn ngữ - văn hoá xã hội trong đời sống hàng ngày, lý giải được những hiện tượng sử dụng từ ngữ “mới”, “bắt trend” trong xã hội hiện nay.

Hiện nay, Khoa Ngôn ngữ học có 03 Bộ môn gồm: Bộ môn Ngôn ngữ học Lý thuyết, Bộ môn Việt ngữ học và Bộ môn Ngôn ngữ học Ứng dụng. Nhiệm vụ của các Bộ môn cụ thể như sau:

Bộ môn Ngôn ngữ học Lý thuyết đảm nhiệm việc giảng dạy và cập nhật các lý thuyết Ngôn ngữ học mới trong và ngoài nước, trên cơ sở đó xây dựng một chương trình đào tạo chuyên ngành Ngôn ngữ học có chiều sâu, hiện đại để tiệm cận với trình độ nghiên cứu Ngôn ngữ học của thế giới.

Bộ môn Việt ngữ học đảm nhiệm việc giảng dạy và nghiên cứu các vấn đề của tiếng Việt, tìm hiểu sự tác động của quá trình phát triển kinh tế - xã hội đến tiếng Việt.

Bộ môn Ngôn ngữ học Ứng dụng đảm nhiệm việc xây dựng chương trình đào tạo chuyên ngành Ngôn ngữ học Ứng dụng dựa trên các chương trình đào tạo tiên tiến trên thế giới và trong khu vực, phù hợp với nhu cầu nguồn nhân lực của thị trường lao động trong nước.

Bật mí nhỏ, nếu bạn là một người thích tìm hiểu, thích “chơi chữ” hoặc là một người “kỹ tính” trong việc sử dụng từ ngữ thì ngành Ngôn ngữ học sẽ cực kỳ phù hợp.  Ngành học này cung cấp hệ thống lý thuyết vững chắc và giúp người học ứng dụng những lý thuyết đã học vào công việc thực tiễn. Nhờ đó, bạn sẽ được “nâng cấp” kiến thức và biết cách sử dụng ngôn ngữ hiệu quả trong suốt quá trình học. Điều này chắc chắn sẽ giúp ích cho bạn sau này.

2. Những điều cần biết về Khoa Ngôn ngữ học

Khoa luôn khẳng định vị thế của mình trong hoạt động nghiên cứu và đào tạo ngành Ngôn ngữ học tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) nói riêng và tại khu vực phía Nam nói chung. Tuy chỉ vừa chính thức thành lập cách đây 2 năm từ Bộ môn Ngôn ngữ học trực thuộc Trường nhưng Khoa đã có bề dày hình thành và phát triển 45 năm cùng với sự hình thành và phát triển của Khoa Văn học và Ngôn ngữ trước đây. Khoa có 03 ngành đào tạo sau đại học (2 ngành đào tạo tiến sĩ, 1 ngành đào tạo thạc sĩ) và 01 ngành đào tạo đại học. Trong những năm gần đây, số lượng sinh viên của Khoa xuất sắc đạt được giải thưởng Nghiên cứu khoa học sinh viên cấp Trường ngày càng tăng, nhiều công trình nghiên cứu khoa học của sinh viên Khoa Ngôn ngữ học được gửi đi dự thi cấp quốc gia, cấp Thành Đoàn. Điều đó phần nào khẳng định được vị thế của Khoa trong lĩnh vực nghiên cứu và cũng cho thấy được sự hướng dẫn tận tình từ các thầy, cô hướng dẫn dành cho sinh viên của mình.

Hình 3. Thầy, cô Khoa Ngôn ngữ học Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh

Hiện tại, Khoa Ngôn ngữ học là một trong ba đơn vị của Trường được ĐHQG TP Hồ Chí Minh giao nhiệm vụ đào tạo sinh viên theo chương trình tài năng, hay còn gọi là Cử nhân tài năng. Đây là chương trình đào tạo nhằm tuyển chọn và tạo điều kiện phát triển cho các sinh viên ưu tú, thông qua đó đào tạo nguồn nhân lực có chuyên môn về Ngôn ngữ học và tiếng Việt chất lượng cao. Sinh viên tài năng được học với các giảng viên có học hàm, học vị, có trình độ chuyên môn cao trong và ngoài Trường; có nhiều ưu đãi về học bổng, được hỗ trợ học tập, nghiên cứu khoa học; nâng cao cơ hội việc làm hoặc học tiếp sau đại học khi tốt nghiệp.

Hình 4. Ngày 04/7/2022, Khoa Ngôn ngữ học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức buổi bảo vệ Khóa luận tốt nghiệp cho 12 sinh viên Cử nhân tài năng (khóa 2018-2022).

Đội ngũ giảng viên của Khoa là những thầy cô tâm huyết với nghề, luôn quan tâm tới việc học tập cũng như các hoạt động ngoại khóa của sinh viên. Sinh viên Đào Tuyết Như (sinh viên khoá 2018 – 2022) chia sẻ: “Khi tụi em gặp những vấn đề khó khăn trong cuộc sống, không chỉ là về học tập mà còn cả những vấn đề khó nói như về gia đình, về tài chính,… tụi em tâm sự với cô thì cô đã thông cảm và tìm cách giúp đỡ tụi em rất nhiều. Hay khi tụi em có những thắc mắc về học thuật, về chuyên môn thì cô cũng sẵn sàng ngồi lại và chỉ ra những cái đúng, cái sai cho tụi em. Qua những lần như vậy tụi em càng cảm nhận là thầy cô đã luôn ở bên tụi em, điều đó làm em thấy rất hạnh phúc.”

Từ năm 2017 đến nay, vào đầu mỗi năm học, Khoa tổ chức Lễ khai khóa Cánh Buồm Xanh và trao Học bổng Trần Chút. Đây không chỉ là chương trình truyền thống của Khoa mà còn là dịp để Khoa trao các học bổng khuyến học, động viên, khen thưởng các sinh viên có thành tích học tập xuất sắc. Lễ khai khoá  còn là dịp để các bạn tân sinh viên có cơ hội gặp gỡ, trò chuyện cùng các thầy cô cũng như nhận được những lời chia sẻ, chúc mừng từ các anh chị khoá trước, các anh chị cựu sinh viên.

Hình 5. Lễ Khai khóa Cánh Buồm Xanh 2020 và trao Học bổng Trần Chút

Hình 6. Lễ Khai khóa Cánh Buồm Xanh 2021 và trao Học bổng Trần Chút (online)

3. Những cơ hội việc làm

Chương trình đào tạo của Khoa Ngôn ngữ học luôn được thay đổi, cập nhật liên tục sao cho phù hợp với nhu cầu của xã hội, nhà tuyển dụng và người học. Điều này giúp sinh viên có thể dễ dàng tiếp thu và ứng dụng những kiến thức chuyên môn đã học vào công việc thực tế, nâng cao cơ hội làm việc. Ngoài ra, Khoa Ngôn ngữ học luôn ưu tiên, tạo điều kiện cho sinh viên của Khoa được học tiếp chương trình sau đại học do Khoa đào tạo nếu có nhu cầu. Khoa có chương trình liên thông đại học – sau đại học ngành Ngôn ngữ học dành cho sinh viên tham gia chương trình cử nhân tài năng.

 Sinh viên Ngôn ngữ học khi ra trường có nhiều cơ hội làm việc khác nhau ở nhiều lĩnh vực, Khoa Ngôn ngữ học là một “địa chỉ” uy tín đối với những nhà tuyển dụng yêu cầu sự thông thạo, tỉ mỉ, chuyên nghiệp trong việc xử lý ngôn ngữ, ví dụ như:

- Hành chính văn phòng;

- Báo chí truyền thông;

- Biên tập xuất bản, biên tập báo điện tử, biên tập truyền hình;

- Biên phiên dịch (kèm theo năng lực ngoại ngữ của sinh viên);

- Content creator;

- Content writer;

- Copywriter.

Hình 7. MC Đoàn Ngọc Nhi, cựu sinh viên của Khoa gửi lời chúc mừng nhân ngày tổ chức Lễ Công bố Quyết định thành lập Khoa Ngôn ngữ học ngày 04/12/2020

Định kỳ hai năm một lần, Khoa Ngôn ngữ học tổ chức Hội nghị nhà tuyển dụng. Đây cũng là dịp để Khoa lắng nghe ý kiến, phản hồi từ nhà tuyển dụng cũng như cựu sinh viên của Khoa. Trên cơ sở đó, Khoa sẽ tiếp thu và điều chỉnh chương trình đào tạo nhằm nâng cao chất lượng đào tạo của Khoa và đáp ứng nhu cầu xã hội.

Hình 8. Bà Phan Thị Tường Vân - Biên tập viên NXB Trẻ chia sẻ tại Hội nghị: “Chương trình đào tạo hiện nay của Khoa thật sự đã có nhiều cải tiến, nhiều học phần mới hấp dẫn hơn”. Với cương vị là một biên tập viên, bà nhận thấy tầm quan trọng của tình yêu tiếng Việt. Việc sử dụng tốt tiếng Việt sẽ góp phần tăng khả năng thành công cho sinh viên sau này

Với tầm quan trọng của ngôn ngữ và sự phát triển nhanh chóng của xã hội ngày nay, Ngôn ngữ học đã và đang dần khẳng định vị trí của ngành với chương trình đào tạo chuẩn mực và hiện đại, đảm bảo chuẩn đầu ra đáp ứng nhu cầu của nhà tuyển dụng. TS. Huỳnh Thị Hồng Hạnh – Trưởng Khoa Ngôn ngữ học chia sẻ: “Sinh viên ngành Ngôn ngữ học có ưu điểm vượt trội so với các ngành khác về kỹ năng sử dụng ngôn ngữ, đó cũng là điều làm chúng tôi cảm thấy tự hào. Sinh viên cũng có khả năng tư duy, cách làm việc khá khoa học nên cách hệ thống hóa vấn đề, cách trình bày vấn đề đều rất logic, mạch lạc. Việc chú trọng rèn luyện phương pháp tư duy đã giúp ích cho sinh viên rất nhiều, tạo nên sự thành công cho sinh viên sau khi họ ra trường. Ở đâu họ cũng đều nhận được lời khen, sự hài lòng của nhà tuyển dụng”.

Thông qua bài viết này, chúng mình tin rằng các bậc phụ huynh và các bạn học sinh đã hiểu hơn về ngành Ngôn ngữ học, Khoa Ngôn ngữ học cũng như những cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp ngành này.

ĐỖ PHƯƠNG KHẢ DOANH

(Sinh viên khoá 2021-2025)

LÂM THỊ TRÚC LY

(Sinh viên khóa 2019-2023)

Bài viết có tham khảo phần trả lời phỏng vấn tuyển sinh của TS. Huỳnh Thị Hồng Hạnh và chị Đào Tuyết Như (Sinh viên khóa 2018-2022).